Інавацыі па-беларуску заваёўваюць міжнароднае прызнанне. Студэнт другога курса факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ Аляксандр Вінакураў стаў пераможцам міжнароднага конкурсу «100 ідэй для СНД». Яго інтэлектуальная сістэма абароны дадзеных VinSafe прызнана самай лепшай распрацоўкай у намінацыі «IT-сфера».
Удзельнічаюць найлепшыя з лепшых
Удзельнічаюць найлепшыя з лепшых Конкурс «100 ідэй для СНД» сабраў таленавітых маладых наватараў з васьмі краін. Ён праходзіў у Астане і аб’яднаў каля сотні ўдзельнікаў – студэнтаў, інжынераў і даследчыкаў, якія прапануюць арыгінальныя рашэнні для будучыні. Праект Вінакурава апынуўся ў ліку самых тэхналагічных і перспектыўных . Як сказаў сам Аляксандр , перамогі ён не чакаў:
– Да выступлення я, вядома, не думаў, што атрымаецца заняць прызавое месца. На конкурсах такога маштабу даволі вялікая, годная канкурэнцыя. І вынік аказаўся вельмі прыемным. Таму што я бачыў, як выступалі некаторыя іншыя ўдзельнікі, якія ва ўсіх былі цікавыя праекты. Мая абарона прайшла выдатна, яна была цудоўная і ўразіла суддзяў – гэта самае галоўнае.
Аўтарская распрацоўка Аляксандра – «VinSafe: ваша бяспека – наш клопат» – антывірусная сістэма, якая сумяшчае сучасныя метады машыннага навучання і тэхналогіі штучнага інтэлекту. Праграма выяўляе шкоднасныя файлы, прадухіляе несанкцыянаваны доступ да дадзеных і абараняе карыстальнікаў ад кібернападаў у рэжыме рэальнага часу.
Як расказаў Аляксандр, ідэя стварыць антывіруснае праграмнае забеспячэнне з’явілася ў Нацыянальным дзіцячым тэхнапарку пры падтрымцы навуковых кіраўнікоў праекта – Віктара Мальцава і Алены Белавусавай. Таксама раней студэнт працаваў у камандзе разам з Яфімам Дацэнкам.
– Калі мы прыехалі ў тэхнапарк на сваю апошнюю змену напрамку «інфармацыйная бяспека», нам прапанавалі паспрабаваць стварыць уласны антывіруснік. Мы вырашылі з Яфімам тады працаваць у камандзе. Прымяніўшы старыя веды ў методыцы тэсціравання антывіруснага праграмнага забеспячэння, мы вырашылі ствараць свой VinDoctor. Гэта быў першы прататып праекта VinSafe. Далей, пасля праходжання дыстанцыйнага навучання ў Нацыянальным дзіцячым тэхнапарку, Яфім вырашыў сысці з праекта, і да гэтага часу ўжо некалькі гадоў я працягваю яго сам.
Цяпер студэнт працуе над праектам цалкам самастойна, часам звяртаецца па параду да навуковых кіраўнікоў.
– Хацелася б сказаць дзякуй Беларускаму дзяржаўнаму ўніверсітэту, які падтрымлівае мяне ў распрацоўцы майго праекта і дапамагае ў розных сферах, – адзначыў Аляксандр.
Галоўнае адрозненне VinSafe ад аналагаў – здольнасць «вучыцца» на новых тыпах пагроз, хутка адаптуючыся да лічбавай прасторы, якая змяняецца пастаянна.
Праект таксама ўключае партатыўную прыладу для сканіравання знешніх носьбітаў – флэшак, дыскаў і іншых накапляльнікаў. Яна цалкам ізалявана ад асноўнага камп’ютара, што выключае рызыку заражэння. Такое рашэнне, па словах аўтара, будзе карысным як бізнесу і адукацыйным установам, так і звычайным карыстальнікам:
– У нас ёсць цалкам ізаляваная прылада, якая можа запускаць 3 аперацыйныя сістэмы. З дапамогай гэтага можна правяраць знешнія носьбіты або любыя іншыя, а таксама праглядаць на іх файлы альбо што-небудзь з імі рабіць, як на звычайным ПК, – дзеліцца Аляксандр.
Таксама на прыладзе стаіць адзін з алгарытмаў, які называецца «проста падазроныя файлы». Гэта файлы, якія могуць не быць вірусамі, але патэнцыйна могуць нанесці шкоду, таму што ў іх ёсць функцыі, якія вытворцы вырашылі схаваць. Напрыклад, доступ да камеры, які не быў запатрабаваны.
Распрацаваць уласны антывірус зусім не проста . Падчас працы Аляксандр сутыкнуўся з некаторымі цяжкасцямі, але змог іх пераадолець:
– Ва ўсёй сферы інфармацыйнай бяспекі не так шмат адкрытых рэсурсаў. Менавіта таму мы былі без доступу да сакрэтнасці, і нам усё прыходзілася вывучаць самім, сваімі метадамі спроб і памылак. Спрабаваць што-небудзь знайсці, дзе-небудзь раскапаць. У астатнім асноўнымі перашкодамі былі менавіта ўласнае навучанне, павышэнне кваліфікацыі.
Міжнароднае журы адзначыла высокі ўзровень распрацоўкі ідэі і яе практычную значнасць. Пераможцы конкурсу атрымаюць падтрымку для ўкаранення сваіх праектаў у рэальны сектар эканомікі. Але спыняцца на дасягнутым Аляксандр не збіраецца. Праграма будзе і далей развівацца:
– У дадзены момант плануецца працяг распрацоўкі і далейшая рэалізацыя менавіта самога антывіруса. Неабходна палепшыць некалькі алгарытмаў. Я хачу давесці яго цалкам да ідэалу, каб у карыстальнікаў, якія яго купяць, не было ніводнага шансу альбо думкі замяніць яго на іншы антывіруснік. Неабходна зрабіць так, каб яны заўсёды хацелі заставацца з вамі, і ўтрымліваць кліенцкую базу.
Завучванне не варыянт
Сфера IT доўгі час трымае высокія пазіцыі сярод лідараў па сферах дзейнасці, але не ўсе дасягаюць вынікаў. І без пэўных фактараў вырвацца наперад немагчыма:
– Самае галоўнае – гэта паляпшаць свае навыкі. Вы не павінны стаяць на месцы, вы павінны вывучаць новае, вучыцца. Таму што ў нас зараз ідзе такая эра, што многія людзі пайшлі ў IT і проста завучваюць тое, што ім даюць па падручніках. Вы павінны самаўдасканальвацца, развіваць сваё мысленне, каб увесь час здзіўляць сваіх працадаўцаў, каб вы маглі прадставіць тое, што не могуць іншыя. Развівацца трэба вельмі хутка, літаральна хапаць на ляту ўсю інфармацыю, якую вам даюць.
Для Аляксандра гэта не першая перамога – вясной ён ужо стаў лаўрэатам рэспубліканскага конкурсу «100 ідэй для Беларусі» ў намінацыі «Інфармацыйна-камунікацыйныя тэхналогіі» . Сёння яго поспех натхняе аднагодкаў і даказвае: талент, настойлівасць і вера ў ідэю адкрываюць шлях да вялікіх дасягненняў. А тым, хто толькі збіраецца спрабаваць сябе ў чымсьці новым, Аляксандр раіць:
– Не здавацца і ісці да канца. Калі вы ўжо паспрабавалі прыняць удзел самі, калі вас ніхто не прымусіў, то вы павінны паказаць, што не дарма ўдзельнічаеце ў дадзеным конкурсе. Таму што кожны раз, калі вы называеце сваю школу, свой універсітэт, свой каледж, вы іх прадстаўляеце. Не забывайце пра гэта. А «100 ідэй для СНД» – гэта яшчэ адно пацвярджэнне таго, што вы ўжо многага дабіліся.
Праект «100 ідэй для СНД» стаў працягам беларускай ініцыятывы «100 ідэй для Беларусі», якая з 2011 года дапамагае маладым даследчыкам і вынаходнікам рэалізоўваць свае ідэі. Перамогі такіх студэнтаў, як Аляксандр Вінакураў, пацвярджаюць высокі інавацыйны патэнцыял беларускай моладзі і яе гатоўнасць да глабальных выклікаў.
Даведка
Міжнародны моладзевы праект дзяржаў – удзельніц Садружнасці Незалежных Дзяржаў «100 ідэй для СНД» накіраваны на развіццё інавацыйнай актыўнасці моладзі і рэалізацыю пагадненняў аб супрацоўніцтве ў сферы моладзевай палітыкі.
Рашэнне наконт яго стварэння было прынята 1 чэрвеня 2018 года Саветам кіраўнікоў урадаў СНД. Аднак вытокі праекта сыходзяць глыбей: ён вырас з паспяховага беларускага праекта «100 ідэй для Беларусі», які стартаваў у 2011 годзе, і студэнцкага фестывалю «Ёсць ідэя!», які праводзіла Міністэрства моладзі і спорту Азербайджана.
Упершыню праект «100 ідэй для СНД» прайшоў у 2014–2015 гадах у пілотным фармаце. Прэзентацыя найлепшых работ адбылася ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, дзе маладыя вынаходнікі з шасці краін прадставілі свае інавацыйныя распрацоўкі.
Назва праекта сімвалічная : на фінальным этапе ў ім удзельнічаюць каля 100 найлепшых ідэй ад маладых спецыялістаў і даследчыкаў з усіх краін СНД.
Праект рэалізуецца раз у два гады і каардынуецца Саветам па справах моладзі дзяржаў – удзельніц СНД. У 2024–2025 гадах праходзіў новы цыкл конкурсу, які аб’яднаў таленавітую моладзь да 35 гадоў з усіх краін Садружнасці.
Таццяна САВІЦКАЯ
