Жывая энцыклапедыя прафесара матэматыкі Пятра Забрэйкі [+cлайды і відэа]

15 Feb, 2019.

У GoogleScholar ён лідар па цытаванасці сярод навукоўцаў БДУ. Бліскучы матэматык, даступны і просты ў размове – такімі словамі характарызуюць калегі прафесара Пятра ЗАБРЭЙКУ, які 3 лютага адсвяткаваў 80-годдзе. Да гэтай даты быў прымеркаваны навуковы семінар, дзе ён распавёў пра свой шлях у навуцы. Павіншаваць з юбілеем прыйшлі яго вучні і калегі.

Пётр Пятровіч нарадзіўся ў Варонежы ў 1939 годзе. На яго дзяцінства выпалі цяжкія ваенныя гады і перыяд аднаўлення Савецкага Саюза пасля разбурэнняў. Як адзначае навуковец, яму пашанцавала з настаўнікамі. У школе настаўніца матэматыкі ўмела без лішніх слоў распавесці сутнасць таго ці іншага матэматычнага факта так, каб нават самыя гультаяватыя разумелі прадмет.

– Студэнцтва праходзіла ў Варонежскім дзяржаўным універсітэце, – распавядае П. П. Забрэйка. Там сустрэў людзей, якія, згаладаўшыся на вайне, імкнуліся навучыць моладзь усяму, што ўмелі самі. У Варонежы я пазнаёміўся з выбітнымі матэматыкамі, якія ў рознай ступені паўплывалі на мой лёс.

Ён прыгадвае, як па рэкамендацыі Анатоля Іванавіча Пярова, які вёў у яго матэматычны гурток, вядомы матэматык Марк Аляксандравіч Краснасельскі прапанаваў яму працу.

– Некалькі студэнтаў сядзелі ў Краснасельскага дома за сталом і запісвалі. Ён дыктаваў свае артыкулы ці кнігі. Пры гэтым Марк Аляксандравіч дамагаўся таго, каб маладыя людзі разумелі сутнасць яго слоў. Ён навучыў бачыць не толькі шкілет матэматыкі, які звычайна даюць у кнігах, а яе жывое цела. Так у мяне ў галаве пачало штосьці зараджацца. У выніку гэтай працы стаў адным з суаўтараў (з М. А. Краснасельскім, А. І. Пяровым, А. І. Павалоцкім) манаграфіі "Вектарныя палі на плоскасці". Тыя ідэі, якія развіваліся ў кнізе, паслужылі асновай маёй кандыдацкай дысертацыі, – распавядае навуковец.

Пасля аспірантуры працаваў у ВДУ. У 1968 годзе абараніў доктарскую дысертацыю, тым самым стаў адным з самых маладых дактароў фізіка-матэматычных навук у СССР. У гэтым жа годзе пачаў працаваць у Інстытуце праблем кіравання АН СССР.

Яраслаўскаму дзяржаўнаму ўніверсітэту імя П. Р. Дзямідава ён прысвяціў 10 гадоў сваёй кар'еры. Тут з 1971 да 1981 года прайшоў шлях ад загадчыка кафедры матэматычнага аналізу да прарэктара па навуковай рабоце.

– Аднойчы ў Яраслаўль прыехаў выкладчык БДУ Якаў Валянцінавіч Радына. Пасля нашага знаёмства я атрымаў запрашэнне ад рэктара БДУ Уладзіміра Аляксеевіча Белага папрацаваць у Мінску. Пагадзіўся, і вось у гэтых сценах працую амаль 40 гадоў, – дзеліцца Пётр Пятровіч. – У цэлым, не шкадую, што правёў гэты час менавіта ў БДУ. Тут я пазнаёміўся з мноствам цудоўных людзей, размаўляць з якімі мне заўсёды было прыемна. Удзячны ўніверсітэту і калегам.

Яго гісторыя ў БДУ склалася так: з 1981 года займаў пасаду прафесара кафедры функцыянальнага аналізу ММФ, з 1988 да 2003 года – загадчык кафедры нелінейнага аналізу і аналітычнай эканомікі, а ў наш час – прафесар кафедры функцыянальнага аналізу і аналітычнай эканомікі.

Яго навуковыя даследаванні адносяцца да галіны функцыянальнага аналізу і яго прыкладанняў, да дыферэнцыяльных і інтэгральных ураўненняў, лікавых метадаў, матэматычнай фізікі, эканамічных мадэляў. Напісаў каля 500 навуковых прац, 11 манаграфій. А 33 вучні Пятра Забрэйкі з'яўляюцца кандыдатамі і 9 – дактарамі фізіка-матэматычных навук.

У GoogleScholar П. П. Забрэйка займае першае месца па цытаванасці сярод навукоўцаў БДУ. Статыстыка цытавання вядомага матэматыка роўная 7107. Ён член рэдакцыйных калегій некалькіх часопісаў, член двух саветаў па абароне дысертацый пры ВАК РБ. Навуковец праводзіў сумесныя даследаванні ва ўніверсітэтах Вялікабрытаніі,Германіі, Італіі, Канады, ЗША, Швецыі, Ізраіля і іншых.

Дзмітрый МЯДЗВЕДЗЕЎ мехмат БДУ БГУ Дмитрий Медведев

Дзмітрый Мядзведзеў

Дэкан ММФ БДУ Дзмітрый МЯДЗВЕДЗЕЎ:

– У маім разуменні Пётр Пятровіч – жывая энцыклапедыя. Калі інтэрнэт толькі ўваходзіў у нашу штодзённасць, Пётр Пятровіч ужо казаў пра розныя браўзеры і іншыя дэвайсы. Хоць і цяпер не ўсе маладыя супрацоўнікі факультэта сябруюць з камп'ютарам так, як гэта рабіў ён 20 гадоў назад. Нашаму факультэту пашанцавала, бо ў нашых шэрагах ёсць такі выбітны навуковец.

Мая МАЗЕЛЬ, дацэнт кафедры функцыянальнага аналізу і аналітычнай эканомікі, аспірантка П. П. Забрэйкі:

– Старалася хадзіць на ўсе яго лекцыі. Хоць мяне вучылі выдатныя выкладчыкі, але на лекцыях Забрэйкі я пачувалася нязнайкай. Ён распавядаў матэматыку з геаметрычнага пункта гледжання, у той час як нам яе падавалі, галоўным чынам, з пункта гледжання алгебраічных уласцівасцяў. І кожны раз мае вочы павялічваліся, я слухала з задавальненнем. Навучанне ў Пятра Пятровіча значна пашырыла мае веды і кола інтарэсаў.

Міхаіл ЖУРАЎКОЎ мехмат БГУ БДУ михаил журавков

Міхаіл Жураўкоў

Міхаіл ЖУРАЎКОЎ, загадчык кафедры тэарэтычнай і прыкладной механікі:

– Хачу адзначыць, што абмен навукоўцамі – унікальная з'ява. Наш факультэт сфарміраваўся дзякуючы такім асобам, якія ў свой час пераехалі ў Мінск. Выклікае павагу тое, як Пётр Пятровіч ставіцца да навукі. На адным пасяджэнні была прамоўлена фраза: "Няма калі займацца навукай", – на што Забрэйка адказаў: "Калі хоць адзін дзень штосьці не напішу і не падумаю, лічы, ён пражыты дарма". Гэта рыса сапраўднага навукоўца, адданага сваёй справе.

Валянцін ГАРОХАВІК Валентин Гороховик мехмат БГУ

Валянцін Гарохавік

Валянцін ГАРОХАВІК, член-карэспандэнт Акадэміі навук, прафесар кафедры функцыянальнага аналізу і аналітычнай эканомікі:

– Удзячны лёсу за тое, што мы знаёмыя 30 гадоў. У 1991 годзе ён прапанаваў мне перайсці да яго на кафедру. Пагадзіўся, і з тых часоў у нас склаліся блізкія адносіны і ў працы, і ў выкладанні. Забрэйка не толькі таленавіты матэматык, ён таленавіты ва ўсім. Выдатна ведае сусветную гісторыю, гісторыю Расіі і Беларусі. Шмат фактаў пра краіну я дазнаўся ад яго. Выявіў, што большасць кніг чытаю па яго рэкамендацыі. Гэта выключна разумны і цікавы чалавек!

Алена ЛЯЎШЭНЯ
Фота Васіля Кузьмічкіна
Відэа:

print

Вам таксама можа спадабацца: